Ramazan Bayramı tatilinde Sapanca’da bungalov kiralayan bir aile, yatak odasındaki ampul içine gizlenmiş bir kamera fark etti. Teze nazaran kapalı kamera, jakuziyi de görecek formda yerleştirilmişti. Büyük bir şok yaşayan aile çabucak polis merkezine giderek şikâyetçi oldu. Emniyet grupları olay yerinde inceleme başlattı, tüm elektronik aygıtlara el konuldu.
Olay toplumsal medyada geniş yankı bulurken, mağdur vatandaş yaşadıklarını paylaşarak misal durumlara karşı ikazlarda bulundu. Özel hayatın ihlali niteliğindeki bu olay, otellerde güvenliğin ve şahsî mahremiyetin ne kadar kıymetli olduğunu bir defa daha gündeme taşıdı.
Dünkü haberimizde bu riske bilhassa dikkat çekmiş, zımnî kameraların tespitine dair denetim prosedürlerini paylaşmıştık. Hususla ilgili ayrıntılı bilgiye aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.
Şimdi de olayın tüzel boyutunu mercek altına aldık. Bu cins durumlarda mağdurlar nasıl bir yol izlemeli? İşletmeler hangi yasal sorumlulukları taşıyor? Kapalı kamera yerleştiren kişi ya da işletme hangi cürümlerle karşı karşıya kalır?
Tüm bu soruları Avukat Sevda Şahin İhsanoğlu ile konuştuk.
1- SON YILLARDA BU ŞEKİL OLAYLARIN GÖRÜLDÜĞÜ DAVA SAYISINDA ARTIŞ VAR MI?
Dijital teknolojilerin süratle gelişmesi ve internet kullanımının artmasıyla birlikte, özel hayatın saklılığının ihlali, tehdit ve şantaj üzere hatalarda kıymetli bir artış gözlemliyoruz.
Özellikle bayanlar, saklı kamera yerleştirilmesi ve müsaadesiz imaj kaydedilmesi üzere hareketlerin amacı haline geldi. Toplumsal medyanın tesiriyle bu çeşit imgelerin süratle yayılması, mağduriyetleri derinleştirerek bayanların önemli ruhsal travmalar yaşamasına yol açıyor. Tıpkı vakitte bu durum hem kamusal hem özel alanlarda güvenlik algısını zedeliyor, toplum genelinde bayanların mahremiyetine yönelik telaşları artırıyor.
Bu bağlamda, kelam konusu hataların önlenebilmesi ismine hukuksal tedbirlerin güçlendirilmesi ve kontrol düzeneklerinin daha aktif halde işletilmesi gerekiyor. Maksat, yalnızca hukuksal değil, etik bir tahlil geliştirmek olmalı. Aksi taktirde saklılığın olmadığı yerde özgürlükten, inançtan ya da adaletten kelam edilemez.
2- BU STİL CÜRÜMLERDE YALNIZCA KAMERA YERLEŞTİREN KİŞİ Mİ SORUMLUDUR, YOKSA İŞLETME SAHİBİ DE SORUMLU TUTULABİLİR Mİ?
Gizli kamera yerleştirilmesi ve müsaadesiz manzara kaydı yapılması sadece fiili olarak kamera yerleştiren kişiyi değil, tıpkı vakitte işletme sahibini de hukuken sorumlu tutabilir. Türk Ceza Kanunu’na nazaran, bu cins hatalar, şahsî özgürlükleri ihlal eden ve toplumda derin travmalara yol açabilecek hatalar olarak kıymetlendirilir. Failin cezalandırılması, mağdurun ömrünü olumsuz etkilemesi nedeniyle sadece mahpus cezaları ile sonlu kalmaz. Bu imgelerin öteki hedeflerle kullanılmaya başlanması cezaları daha da ağırlaştır.
Bu tıp hareketler, işletme sahibinin kontrolünde gerçekleştirilmişse, işletme sahibi de sorumlu. İşletme sahibinin, kapalı kamera yerleştirilmesine göz yumması yahut bunun önüne geçmemesi, ona tüzel sorumluluk yükler.
Özellikle işletme sahiplerinin, konuklarının güvenliğini sağlamak ve mahremiyetlerini korumak ismine makul yükümlülükleri var. Otel veya tatil köyü üzere yerlerde, çalışanlar ya da dışarıdan bir kişi kapalı kamera yerleştirirse ve işletme sahibi bu durumu fark edip engellemezse, işletme sahibi ihmali cürüm işlemiş olur. Burada kıymetli olan konu, işletme sahibinin kameranın yerleştirildiği yerden haberdar olup olmadığı ve durumu engellemeye yönelik rastgele bir tedbir alıp almadığı.
3- ŞAYET İMGELER ÖBÜR BİR EMELLE KULLANILDIYSA CÜRMÜN NİTELİĞİ NASIL DEĞİŞİR?
Gizli kamera ile kaydedilen manzaralar internet ortamına sızdırılırsa, cürüm ağırlaşır. Zira bir kişinin özel hayatının ihlal edilmesi, yalnızca mahremiyetinin kaybolmasına neden olmakla kalmaz, birebir vakitte kişinin onuru, saygınlığı ve toplumsal imajı ziyan görür. İnternete sızdırılan imajlar, bir kişinin hayatını alt üst edebilir, ailevi ve toplumsal alakalarını olumsuz etkileyebilir. Bu durumda cezai sorumluluk daha da ağırlaşır.
Aynı biçimde, işletme sahibinin de sorumluluğunun artacağını söyleyebiliriz. Hakikaten, bu olay özelinde de işletme sahibinin olaya göz yumması ve mağduriyetin oluşmasına mahzur olmamış olmaması kelam konusu ise işletme sahibine yöneltilecek yasal süreçlerin de karşımıza çıkacağından kuşkum yok.
4- BU DURUMDA MAĞDUR OLAN ŞAHISLAR NASIL BİR TÜZEL YOL İZLEMELİ?
İlk olarak mağdur, durumu savcılığa bildirerek cürüm duyurusunda bulunmalı. Bu sayede, suçluya yönelik cezai süreç başlatılabilir ve mağdurun haklarının korunması sağlanır. Kapalılık ihlali, kişilik haklarının önemli biçimde ihlaline yol açtığı için mağdur hakları en üst seviyede korunur.
İnsanlar bu türlü bir durumla karşı karşıya kaldıklarında ya da manzaraları internette yahut farklı mecralarda yayınlandığında, durumu acilen savcılık kurumuna bildirmeliler. Özellikle biz avukatlar, şantaj maksadıyla bayanların mahrem imgelerinin kullanılması istikametindeki tehditler ile sık sık karşılaşıyor, bu ve gibisi cürümlerin önüne geçebilmek için önemli bir uğraş veriyoruz.
5- TAZMİNAT DAVASI AÇILABİLİR Mİ?
Manevi tazminat davası açılabilir. Manevi tazminat, mağdurun ruhsal ziyanlarını ve yaşadığı travmayı telafi etmeye yönelik bir talep. Tazminat davası açan mağdur, ruhsal raporlar, şahit tabirleri ve öteki kanıtlarla davayı güçlendirebilir. Mahkemeler, mağdurun yaşadığı travmanın büyüklüğünü göz önünde bulundurur ve bu doğrultuda tazminat ölçüsünü belirler.
6- MAĞDURİYETİN İSPATI İÇİN KAMERA İMGESİ DIŞINDA DİĞER HANGİ KANITLAR KIYMETLİDİR?
Kamera manzaraları, failin hareketlerini ve kabahatin işlendiğini doğrulamak için en kıymetli kanıt olmasına karşın, fizikî ispatlar ve şahit tabirleri de hatanın ispatı için değerli bir rol oynar. Öncelikle, mağdurun kapalılık ihlaline uğradığı yer tespit edilmeli. Otel odası, bungalov üzere alanlarda zımnî kameraların yerleştirildiği yerler şahsen incelenmeli ve kabahatin işlendiği bölge net bir biçimde belirlenmeli.
Ayrıca, mağdurun yaşadığı ruhsal etkiyi ve travmayı belirleyen ruhsal raporlar da kanıt olarak kabul edilir. Mağdurun yaşadığı ruhsal bozukluklar, badireler ve endişeler, mahkemede tazminat davasının güçlü bir temele oturmasına imkan tanır.
Ayrıca, olayın işlendiği devirdeki şahit tabirleri de hatanın işlendiğini ispatlamak ismine son derece kıymetli. Şahitler, mağdurun yaşadığı mağduriyet hakkında mahkemeye bilgi verebilir. Bunlara ek olarak, kamera yerleştirilmesi ve imajların berbata kullanılması durumunda, dijital kanıtlar de büyük ehemmiyete sahip.
7- İŞLETMELERİN GENEL OLARAK KAMERA YERLEŞTİRİRKEN UYMASI GEREKEN TÜZEL KURALLAR NELERDİR?
Güvenlik tedbirleri almak, iş yerinin sorumluluğunda lakin bu tedbirler kişinin özel hayatını ihlal etmeden alınmalı. İşletme sahipleri, kameraların yerleştirileceği alanları ve bu kameraların hedefini müşterilerine açıkça bildirmekle yükümlüdürler. Bilhassa oteller ve tatil köyleri üzere alanlarda, zımnilik ihlali yaşanmaması için müşterilere, kameraların yalnızca güvenlik emeliyle kullanılacağı bildirilmeli.
Kameraların, mahrem alanlara, yani otel odaları, bungalovlar yahut banyolar üzere alanlara yerleştirilmesi yasak. İşletmeler, kameraların sırf ortak alanlarda yerleştirilebileceğini ve yalnızca güvenlik gayesiyle kullanılabileceğini bilmeli. Ayrıyeten, kamera kayıtlarının, sırf güvenlik hedefiyle saklanması ve kayıtların üçüncü şahıslarla paylaşılmaması da işletme sahiplerinin yükümlülüklerinden.
