“Niallia tiangongensis” ismi verilen bu yeni tıp, ismini keşfedildiği uzay istasyonundan aldı.
Keşfi gerçekleştiren Shenzhou Uzay Biyoteknoloji Kümesi ve Pekin Uzay Aracı Sistem Mühendisliği Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, bu ve gibisi mikroorganizmaların uzun periyodik uzay vazifelerinde astronot sıhhatini ve uzay araçlarının fonksiyonelliğini korumak için hayati ehemmiyete sahip olduğunu söylüyor.
Science Alert’ün aktardığına nazaran, Mayıs 2023’te Shenzhou-15 mürettebatı tarafından istasyon kabininden alınan örneklerle yapılan tahlil, Çin Uzay İstasyonu Ömür Alanı Mikrobiyom Programı kapsamında yürütülen iki kapsamlı incelemeden birinin kesimiydi.
Araştırmalar, istasyondaki mikrobiyal hayatın, hem bileşim hem de fonksiyon açısından Milletlerarası Uzay İstasyonu’ndaki örneklerden hayli farklı olduğunu ortaya koydu.
DÜNYA’DA YAKIN BİR AKRABASI VAR
Yeni çeşidin, toprağın derinliklerinde yaşayan bilinen bir bakteri olan Niallia circulans’a yakın akraba olduğu belirtiliyor. Evvelden patojen bir Bacillus çeşidi olarak sınıflandırılan bu bakteri, yakın vakitte farklı bir cins altında yine tanımlanmıştı.
Tıpkı Bacillus cinsleri üzere, N. tiangongensis de hayatını sürdürmek için sıkıntı şartlarda güçlü sporlar üretiyor.
BURAYA NASIL GELDİ?
Bilim insanları, bu bakterinin uzayda mı evrimleştiği yoksa Dünya’dan istasyona spor formunda mı taşındığı konusunda şimdi kesin bir bilgiye sahip değil. Ancak genetik tahliller, bu tıbbın dikkat alımlı kimi özelliklere sahip olduğunu gösteriyor.
Özellikle jelatini parçalayarak azot ve karbon kaynağı olarak kullanabilmesi, zorlayıcı ortam kurallarında hayatta kalmasını sağlayan esirgeyici bir biyofilm katmanı oluşturmasına yardımcı oluyor. Öte yandan, öbür güç bakımından güçlü bileşenleri kullanma yeteneğini yitirmiş olması da dikkat çekiyor.
Bu durum, Niallia cinsinin ne kadar çeşitlilik gösterebileceğini ortaya koyarken, tıpkı vakitte bakterilerin uzay ortamına ne kadar kolay ahenk sağlayabileceğinin çarpıcı bir delili.
UZAYDA MİKROORGANİZMALARDAN KAÇIŞ YOK
NASA’nın Mars Phoenix vazifesi için kullandığı “temiz odalarda” bile onlarca farklı mikrop cinsine ilişkin 26 yeni bakteri keşfedilmişti.
Yeni çalışmalar, bu bakterilerin hayatta kalma hünerlerini DNA tamiri ve toksik unsurlara direnç sağlayan genlerine borçlu olduklarını gösterdi.
Bilim beşerlerine nazaran bu mikroorganizmaları büsbütün yok etmek mümkün değilse de, onları tanımak ve davranışlarını öngörmek büyük kıymet taşıyor.
Henüz N. tiangongensis’in astronot sıhhatine direkt bir tehdit oluşturup oluşturmadığı bilinmiyor. Lakin akrabasının bağışıklığı zayıf bireylerde sepsise yol açabildiği ve yeni çeşidin jelatini parçalayabilme yeteneği göz önüne alındığında, bu bakterinin potansiyel sıhhat riskleri taşıyabileceği düşünülüyor.
Ay ve ötesine yapılacak yeni misyonlar planlanırken, beşerlerle birlikte seyahat eden bu görünmez yolcuların nasıl bir ömür sürdüğü ve ne tıp riskler barındırdığı sorusu her zamankinden daha kıymetli hale geliyor.
