Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik Ve Ruhsal Danışmanlık kısmı öğretim üyesi Prof. Dr. Seydi Ahmet Satıcı’nın öncülüğünde milletlerarası bir araştırma grubuyla yürütülen çalışmada, bireylerin yapay zekâya yönelik tavırları incelendi. Çalışma kapsamında tavırları gözlemlemesi amaçlanan Artificial Intelligence AttitudeScale-4 (AIAS-4) isimli ölçeğin Türkçe’ye uyarlaması ve geçerlilik çalışması yapıldı. Araştırma grubunda, Ulusal Savunma Üniversitesi’nden Dr. Sinan Okur, İstinye Üniversitesi’nden Fatma Betül Yılmaz ve ölçeğin özgün geliştiricisi olan Norveç Bergen Üniversitesi’nden Dr. Simone Grassini de yer aldı.

DAHA EVVEL ÖLÇÜLMEDİ
“Yapay zekâ teknolojileri sıhhat, eğitim, iktisat, sanat ve daha birçok alanda giderek daha fazla yer buluyor” diyen Prof. Dr. Seydi Ahmet Satıcı araştırmayı şöyle anlattı:

“Toplumların bu süratli değişime nasıl yaklaştığını anlamak hem teknolojik ilerlemenin toplumsal ahenk süreci hem de bireylerin ruh sıhhati açısından kritik değer taşıyor. Fakat bugüne kadar, Türkiye’de bu tavırları kısa, pratik ve bilimsel geçerliliği yüksek bir ölçekle ölçmek mümkün değildi. Bu çalışma, memleketler arası geçerliliğe sahip AIAS-4 isimli ölçeğin Türk toplumuna uyarlanmasını sağlarken, birebir vakitte yapay zekâya yönelik tavırların kişilik özellikleri ve ruh sıhhati ile olan alakasını ortaya koyuyor. Böylelikle, yalnızca psikometrik bir katkı sunmadık. Birebir vakitte toplumun teknolojiye adaptasyonu ve ferdî ruhsal reaksiyonları ortasında kıymetli köprüler kurduk.

İKİ ETAPLI ÇALIŞMA
Çalışmayı iki etapta yürüttük. Birinci evrede, ölçeğin Türkçeye uyarlama süreci, geçerlilik ve güvenirlik tahlillerini yaptık. İkinci kademede, AIAS-4’ün depresyon, telaş, gerilim, mental âlâ oluş ve gelişme ruhsal değişkenlerle ve kişilik özellikleriyle münasebetlerini inceledik. Çalışmanın sonucunda AIAS-4’ün Türkçe uyarlamasının yüksek seviyede geçerli ve emniyetli olduğunu tespit ettik. Ölçek hem bayanlar hem de erkekler için tıpkı ruhsal yapıyı ölçebiliyor. Başka yandan internet tavrı ve ömür doyumu ile manalı olumlu ilgiler gösteriyor. Yani, yapay zekâya yönelik olumlu tavırları; bireyin genel ömür memnuniyeti ve teknolojiye açıklığıyla bağlantılı.

RUH SIHHATİNİ DİREKT ETKİLİYOR
Çalışmanın öbür bir sonucu ise kişilik özellikleri ile manalı bağlantılar gözleniyor. Açıklık, dışadönüklük ve sorumluluk üzere özellikler yapay zekâya daha olumlu bakışı yansıtırken; nevrotiklikile yapay zekâya yönelik olumsuz tavır ortasında negatif bir alakaya rastladık. Çalışmanın en dikkat cazibeli bulgularından biri, yapay zekâya yönelik olumlu tavrın, bireylerin ruh sıhhatini hem direkt hem de dolaylı yoldan etkilediğini göstermesi oldu. Şöyle ki, yapay zekâyı olumlu bir formda kıymetlendiren bireylerin depresyon, tasa ve gerilim seviyelerinin daha düşük olduğu görüldü. Bu daha düşük ruhsal meşakkat seviyesi, kişinin kendini daha güzel hissetmesi, daha memnun, huzurlu ve üretken olmasıyla sonuçlanıyor. Yani yapay zekâya olumlu bakan bireyler, daha az ruhsal problem yaşıyor ve bu da onların genel ruh sıhhatini olumlu tarafta etkiliyor.

ULUSLARARASI KATKI SAĞLIYOR
Ölçeğin Türkçeye kazandırılması, Türkiye’de bu alanda yapılacak tüm araştırmalar ve uygulamalar için sağlam bir temel niteliğinde. Çalışma sırf bir ölçek uyarlamasıyla sonlu kalmadı, tıpkı vakitte yapay zekâya yönelik tavırların ruh sıhhatiyle olan alakasını de ortaya koydu. Yapay zekâya olumlu bakan bireylerin daha az depresyon, tasa ve gerilim yaşadığı; ruhsal olarak daha güzel durumda olduğu saptıyor. Araştırma sonuçları, eğitimden sıhhate, ruhsal danışmanlıktan teknoloji siyasetlerine kadar birçok alanda uygulayıcılara yol gösterebilir. Toplumun teknolojiyle sağlıklı bir münasebet kurabilmesi, lakin bu ilgiyi anlamakla mümkün. Ayrıyeten, bu ölçek ve araştırma bulguları, gelecekte farklı kültürlerle yapılacak mukayeseli çalışmaların da önünü açıyor. Bu istikametiyle çalışma, yalnızca ulusal değil, tıpkı vakitte milletlerarası bir katkı sunuyor.”