Türk edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan Nazım Hikmet Ran, sadece Türkiye’de değil, dünya çapında da derin bir tesir bırakan eşsiz bir sanatçıdır. Nazım Hikmet, 15 Ocak 1902’de Osmanlı İmparatorluğu’nun Selanik kentinde dünyaya geldi. Aslen 20 Kasım 1901 olan doğum tarihi, ailesi tarafından eğitim hayatında kayıp yaşamaması için 1902 olarak kaydedildi. Hür nazımın Türkiye’deki birinci uygulayıcısı olarak çağdaş Türk şiirine istikamet veren Nazım, aşk, özgürlük, toplumsal adalet ve insan hakları üzere kozmik temaları işlediği yapıtlarıyla 20. yüzyılın en kıymetli şairleri ortasında yer aldı. Pekala, Nazım Hikmet kimdir, nereli, ne vakit öldü?
NAZIM HİKMET KİMDİR?
Nazım Hikmet Ran, 15 Ocak 1902’de Selanik’te doğdu. Babası Matbuat Umum Müdürlüğü ve Hamburg Şehbenderliği yapmış Hikmet Bey, annesi ise ressam Ayşe Celile Hanım’dı. Dedesi Nazım Paşa’nın tesiriyle şiire erken yaşlarda ilgi duymaya başlayan Nazım, birinci şiiri “Feryad-ı Vatan”ı 11 yaşında, 3 Temmuz 1913’te yazdı. Eğitim hayatına Göztepe Taş Mektebi’nde başlayan şair, Galatasaray Lisesi’nde ortaokula başladı fakat değerli olması nedeniyle Nişantaşı Sultanisi’ne geçti. 1915’te Bahriye Mektebi’ne giren Nazım, 1918’de mezun oldu ve Hamidiye kruvazöründe güverte stajyer subayı olarak misyon yaptı. Fakat sıhhat sıkıntıları ve “aşırıya kaçan halleri” gerekçesiyle 1921’de ordudan ayrıldı.
1920’de arkadaşı Vâlâ Nureddin ile Ulusal Mücadele’ye katılmak için Anadolu’ya geçen Nazım, Bolu’da öğretmenlik yaptı. 1921’de Moskova’ya giderek Doğu İşçileri Komünist Üniversitesi’nde siyasal bilimler ve iktisat okudu. Burada komünizmle tanıştı ve ihtilalin birinci yıllarına tanıklık etti. 1924’te Türkiye’ye dönerek Aydınlık Dergisi’nde çalıştı, lakin yazıları nedeniyle 15 yıl mahpus cezası istenince tekrar Sovyetler Birliği’ne gitti. 1928’de af kanunundan yararlanarak döndüğü Türkiye’de Fotoğraflı Ay mecmuasında çalıştı. 1938’de “orduyu ve donanmayı isyana teşvik” suçlamasıyla 28 yıl mahpus cezasına çarptırıldı ve 12 yıl cezaevinde kaldı. 1950’de özgür bırakıldıktan sonra askere alınma ve öldürülme endişesiyle 1951’de tekrar Sovyetler Birliği’ne kaçtı. Birebir yıl Türk vatandaşlığından çıkarıldı ve büyük dedesi Mustafa Celaleddin Paşa’nın memleketi Polonya vatandaşlığına geçerek Borzecki soyadını aldı. Nazım, hayatının son yıllarını Moskova’da eşi Vera Tulyakova ile geçirdi.
3 HAZİRAN 1963’TE NE OLDU?
Nazım Hikmet, 3 Haziran 1963 sabahı saat 06:30’da Moskova’daki konutunda gazetesini almak için apartman kapısına yürürken kalp krizi geçirdi ve 61 yaşında hayata veda etti. Mevti, edebiyat dünyasında büyük bir yankı uyandırdı. Sovyet Yazarlar Birliği salonunda düzenlenen merasime yerli ve yabancı yüzlerce sanatçı katıldı, merasim siyah beyaz olarak kaydedildi. Nazım, Moskova’daki ünlü Novodeviçi Mezarlığı’na defnedildi; mezar taşında “Rüzgâra Karşı Yürüyen Adam” figürü yer aldı. Vefatından 46 yıl sonra, 5 Ocak 2009’da Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığı iade edildi.
NAZIM HİKMET’İN ESERLERİ
Şiirler: “835 Satır” (1929), “Jokond ile Si-Ya-U” (1929), “Varan 3” (1930), “Sesini Kaybeden Şehir” (1931), “Benerci Kendini Niye Öldürdü?” (1932), “Taranta Babu’ya Mektuplar” (1935), “Kuvayi Milliye” (1965), “Memleketimden İnsan Manzaraları” (1966-67).
Tiyatro Oyunları: “Kafatası”, “Bir Meyyit Evi”, “Unutulan Adam”, “Ferhat ile Şirin”.
Roman ve Öteki Eserler: “Yeşil Elmalar”, “Yaşamak Hoş Şey Be Kardeşim”, “Nazım ile Piraye”, “Piraye’ye Mektuplar”.
NAZIM HİKMET SÖZLERİ
“Yaşamak bir ağaç üzere tek ve hür ve bir orman üzere kardeşçesine, bu hasret bizim.”
“Sen yanmasan, ben yanmasam, biz yanmasak nasıl çıkar karanlıklar aydınlığa.”
“Cebimde yoktu, yüreğimden verdim.”
“Yürekli bir bayanın başı, yüreksiz bir erkeğin omzuna ağır gelir!”
“Ve bir gün ekler Nazım Hikmet mektubunun sonuna; herkese selam sana ‘HASRET’.”
